Domaće rase ovaca u Srbiji
Domaće rase ovaca u Srbiji predstavljaju važan deo tradicionalnog stočarstva i i dalje imaju značajnu ulogu u proizvodnji mesa, mleka i vune. Zahvaljujući dobroj prilagođenosti lokalnim klimatskim i ishranbenim uslovima, ove rase se uspešno gaje kako na manjim domaćinstvima, tako i na većim farmama.
U našim krajevima najzastupljenije domaće rase ovaca su pramenka, cigoja, domaći merino i domaći oplemenjeni merino.
Pramenka – najrasprostranjenija domaća rasa ovaca
Pramenka je najpoznatija i najzastupljenija domaća rasa ovaca u Srbiji. Smatra se rasom primitivnog porekla, nastalom u uslovima skromne ishrane i minimalne nege. Najčešće se gaji ekstenzivno, sa dugim boravkom na pašnjacima tokom leta i boravkom u ovčarnicima zimi.
Osnovne osobine pramenke
- telesna masa ovaca: 25–55 kg
- telesna masa ovnova: 35–80 kg
- plodnost: 100–110%
- masa jagnjadi na rođenju: 2–4 kg
Pramenka ima kombinovane proizvodne sposobnosti, ali je ukupna produktivnost umerenog nivoa.
Proizvodnja kod pramenke
- randman klanja: 40–50%
- mlečnost u laktaciji: 40–100 litara
- proizvodnja vune: oko 1,4 kg
- randman vune: 55–70%
Runo je najčešće belo, ali se mogu naći i crni primerci. Postoji više lokalnih sojeva pramenke, među kojima su sjenički, šarplaninski, pirotski, kosovski i metohijski.
Cigoja – snažna rasa za intenzivnije uslove
Cigoja je domaća rasa ovaca koja se uglavnom gaji u područjima sa razvijenijom poljoprivredom, kao što su Vojvodina, Mačva i Pomoravlje. Ova rasa se odlikuje snažnom građom i boljim proizvodnim rezultatima u odnosu na pramenku.
Osobine cigoje
- telesna masa ovaca: 70–75 kg
- telesna masa ovnova: 110–120 kg
- plodnost: 110–131%
Proizvodne karakteristike
- mlečnost: 50–150 litara za 6 meseci
- proizvodnja vune kod ovaca: 2,5–4 kg
- proizvodnja vune kod ovnova: 3,5–5 kg
- randman vune: oko 55%
Cigoja je pogodna za kombinovanu proizvodnju mesa, mleka i vune.
Domaći merino i domaći oplemenjeni merino
Domaći merino predstavlja rasu sa naglašenom proizvodnjom kvalitetne vune, ali se koristi i za mleko i meso.
Domaći merino
- telesna masa ovaca: oko 42 kg
- telesna masa ovnova: oko 51 kg
- proizvodnja vune: 4–6 kg
- mlečnost: oko 100 litara
Domaći oplemenjeni merino
Ova rasa ima izraženiju proizvodnju mesa i vune:
- telesna masa ovaca: oko 60 kg
- telesna masa ovnova: 90–95 kg
- plodnost: 125–132%
- randman vune: oko 42%
Značaj domaćih rasa ovaca
Sve domaće rase ovaca u Srbiji imaju važnu ulogu u očuvanju stočarske proizvodnje, naročito u brdsko-planinskim područjima. Njihova otpornost, prilagodljivost i relativno niski troškovi uzgoja čine ih pogodnim izborom za mnoge stočare.
